Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy" w Wałdowie Szlacheckim

BIP FB Tarcza
Godło RP

Służę jak Orsza

Joseph Rudyard Kipling - Księga dżungli

Księga dżungli (oryg. The Jungle Book) oraz Druga księga dżungli (oryg. The Second Jungle Book) to cykl wywodzących się z tradycji Pańczatantry (najsławniejszy zbiór ponad 200 bajek, powstały w Indiach między IV a III w.p.n.e.), znanych na całym świecie opowiadań autorstwa angielskiego pisarza i noblisty Josepha Rudyarda Kiplinga (1865-1936), tworzącego w nurcie wiktorianizmu.

Opowiadania wchodzące w skład zbioru dotyczą Indii i ich folkloru oraz indyjskich dżungli. Autor, urodzony w Indiach, zdobył niezbędną wiedzę poprzez obserwacje, badania oraz dzięki zasłyszanym opowieściom, jednakże opowiadania powstały w latach 1893-1895, gdy mieszkał w Vermoncie, w Stanach Zjednoczonych.

Bohaterem wielu z nich był żyjący wśród dzikich zwierząt chłopiec, który, wykarmiony przez wilczą watahę, przyjaźnił się z rozmaitymi drapieżnikami i dopiero w wieku młodzieńczym powrócił do ludzkiej osady.

Pisarz, nie uciekając się do frazesów i moralizatorskiego tonu, ukazał całe spektrum rozmaitych postaw życiowych oraz surowe, rygorystyczne, ale również sprawiedliwe, nie pozbawione zasad etycznych, prawo dżungli. Kipling ukazał w ten sposób społeczeństwo zwierząt niemal jako utopię w opozycji do społeczeństwa ludzi, zarazem nie idealizując mieszkańców dżungli.

Oryginalność tych opowiadań polegała także na tym, że Kipling, nawiązując do tradycji bajki zwierzęcej, zrezygnował z konwencjonalnego przedstawienia reprezentantów rozmaitych gatunków, które praktycznie nie zmieniło się od czasów Ezopa, Fedrusa i La Fontaine’a. U niego wilki są opiekuńcze, pantera łagodna, mądry niedźwiedź zaś stoi na straży niepisanych zasad współżycia w społeczności. Także postacie drugoplanowe - niezależny pyton, mściwy tygrys, filozofujący słoń, podstępny szakal i płaczliwy szczur piżmowy - zostały opisane w sposób daleki od schematów. Bajka, jako gatunek literacki służący satyrycznemu odzwierciedleniu rzeczywistości, pojawiła się jedynie we fragmentach ukazujących stado małp. Ten zbiorowy portret bezmyślnej hordy interpretowano niekiedy jako złośliwą aluzję do środowiska hinduskich nacjonalistów.

Wbrew tytułowi nie wszystkie opowiadania rozgrywają się w dżungli. Kipling dołączył do cyklu także historię z mórz podbiegunowych oraz kilka tekstów, których akcja toczy się w świecie ludzi. Przedstawił w nich obowiązki kornaków na służbie u sahiba, odważnego ichneumona, który uratował przed kobrami rodzinę angielskich kolonistów oraz hinduskiego ministra, który nagle porzucił prestiżowe stanowisko i pogrążył się w mistycznej, pustelniczej kontemplacji.

Pierwsze polskie wydanie Księgi dżungli ukazało się w 1900r. pod tytułem Księga puszczy w tłumaczeniu Józefa Czekalskiego. Kolejne miały już tytuł Księga dżungli: przekład Franciszka Mirandoli w 1922r., przekład Józefa Birkenmajera w 1931r. i przekład Andrzeja Polkowskiego w 2010r.

Druga księga dżungli została przetłumaczona przez Józefa Czekalskiego w 1902r. i wydana pod tytułem Druga księga puszczy. Kolejne, pod tytułem Druga księga dżungli, przetłumaczyli: Teodor Mianowski w 1903r., Franciszek Mirandola w 1923r., Józef Birkenmajer w 1928r.

W pierwszym tomie Księgi dżungli w tłumaczeniu Franciszka Mirandoli nazwy własne, tj. imiona postaci i niektóre nazwy miejsc, mają inne brzmienie niż w Drugiej księdze dżungli w tłumaczeniu Józefa Birkenmajera, np. Mauli -> Mowgli, Balu -> Baloo). Nazwy własne w księdze drugiej są bliższe oryginałowi.

Plastyczne opisy świata bujnej przyrody znad Gangesu i niezwykła spostrzegawczość autora zostały z czasem docenione przez biologów. Nazwisko Kiplinga uwieczniono w nazwach wymarłego krokodylomorfa (Goniopholis kiplingi) oraz pająka z rodziny skakunowatych (Bagheera kiplingi), w tym wypadku upamiętniając także imię czarnej pantery, która troszczyła się o bohatera książki.

W 1903r. Kipling zgodził się, by kilka pomysłów z jego opowiadań zostało wykorzystanych w programie szkoleniowym letniego obozu dla chłopców, którego turnusy odbywały się nad jeziorem Newfound w New Hampshire. Działalność tego obozu wspierał przez całe życie. Również Robert Baden-Powell wykorzystał wiele wątków z Księgi dżungli, tworząc zasady, nazewnictwo i symbolikę ruchu skautowskiego.

Francuski kompozytor Charles Koechlin, zafascynowany opowiadaniami, stworzył na ich podstawie cykl orkiestrowy Le livre de la jungle, uważany za jego najwybitniejsze dzieło. Cykl, który powstawał przez blisko 40 lat, zawiera trzy bliskie impresjonizmowi pieśni z orkiestrą oraz cztery poematy symfoniczne.

Księga dżungli była inspiracją m.in. dla Walta Disneya. Na motywach powieści oparto kilka filmów, głównie animowanych, a także aktorski film z 2016r. w reż. Jona Favreau.

(Źródło: m.in. Wikipedia)


Kontakt

Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy"

Wałdowo Szlacheckie 57

86-302 Grudziądz

woj. kujawsko - pomorskie