Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy" w Wałdowie Szlacheckim

BIP FB Tarcza
Godło RP

Służę jak Orsza

Jan Kochanowski - Fraszki

Fraszki to zbiór krótkich utworów lirycznych autorstwa Jana Kochanowskiego (1530-1584).

Pierwsze wydanie Fraszek ukazało się w 1584r. w Drukarni Łazarzowej w Krakowie. Przygotowane zostało przez samego Kochanowskiego i było zgodne z jego wolą. Około 1598r. Jan Januszowski opublikował wydanie, w którym wprowadził zmiany. Usunął dziewięć frywolnych fraszek - jednej z nich (O księdzu) nie opublikował wcale, zaś pozostałe osiem umieścił w dodatku zatytułowanym Dobrym towarzyszom g'woli. Januszowski podał na tym wydaniu datę publikacji taką samą, jak pierwszego wydania - 1584r. Do kolejnego wydania dodatek Dobrym towarzyszom g'woli nie wszedł.

Fraszki podzielone są na trzy księgi:

Kochanowski tworzył fraszki na przestrzeni około dwudziestu lat. Większość z nich powstała w czasie przebywania Kochanowskiego na dworach (1559-1574), pozostałe po przeniesieniu się poety do Czarnolasu. Fraszki w zbiorze nie są ułożone chronologicznie, aczkolwiek w pierwszej i drugiej księdze przeważają fraszki z okresu dworskiego, zaś w trzeciej - czarnoleskiego. Fraszki nie są datowane, jednak zawierają anegdoty, nazwiska bohaterów, adresatów, dzięki czemu można odtworzyć czas powstania niektórych z nich.

Kochanowski był autorem określenia fraszka (wł. frasca - gałązka, drobiazg, bagatela, błahostka) i wprowadził ten typ utworu, pokrewny epigramatowi, do literatury polskiej. Charakter fraszek jest zróżnicowany - obok utworów żartobliwych i frywolnych znajdują się teksty refleksyjne. Fraszki Kochanowskiego oparte są zarówno na osobistych przeżyciach i autentycznych zdarzeniach, jak i motywach zaczerpniętych z dzieł literackich, zwłaszcza starożytnych. Około 50 fraszek wywodzi się z Antologii greckiej - zbioru epigramatów różnych autorów greckich, przygotowanego w I w.p.n.e.

Większość fraszek pisanych jest do kogoś lub czegoś (Do doktora, Do Jana, Do fraszek), na coś lub na kogoś (Na Barbarę, Na fraszki, Na dom w Czarnolesie), komuś przeznaczonych (Epitafium dziecięciu), o kimś lub o czymś (O gąsce, O miłości). W tytułach określane są też zapożyczenia (Z Anakreonta, Z greckiego).

Metryka Fraszek jest zróżnicowana. Spotykany jest pięciozgłoskowiec, siedmiozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec, dwa rodzaje dziesięciozgłoskowca oraz czternastozgłoskowiec. Używane są wiersze stychiczne, izosylabiczne strofy czterowersowe i trzy sonety o różnej budowie.

(Źródło: Wikipedia)


POCZYTAJ I POSŁUCHAJ

Kontakt

Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy"

Wałdowo Szlacheckie 57

86-302 Grudziądz

woj. kujawsko - pomorskie