Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy" w Wałdowie Szlacheckim

BIP FB Tarcza
Godło RP

Służę jak Orsza

Ferenc Molnár - Chłopcy z Placu Broni

Chłopcy z Placu Broni (oryg. A Pál utcai fiúk, dosł. Chłopcy z ulicy Pawła) to powieść węgierskiego pisarza Ferenca Molnára (1878-1952), która ukazywała się od 1906r. w odcinkach w Gazetce Uczniowskiej (oryg. Tanulók Lapja), a w 1907r. jako książka Chłopcy z ulicy Pawła (oryg. A Pál utcai fiúk), przyległej do placu Broni.

Akcja powieści rozgrywa się wiosną 1889r. w Budapeszcie[a], stolicy Węgier. Oś fabuły stanowią walki o tytułowy plac pomiędzy dwiema grupami chłopców. Grupa broniąca swego rzekomego prawa do placu określa siebie jako Chłopcy z Placu Broni, natomiast ich przeciwnicy, chcący zająć teren, by grać na nim w palanta, to Czerwone Koszule. W pierwszej wersji polskiego tłumaczenia nazwa grupy, wywodząca się od nazwy uczestników wyprawy Giuseppe Garibaldiego na Sycylię, brzmiała błędnie Czerwonoskórzy. Przywódcą pierwszej grupy jest Janosz Boka, zaś jej najmniej poważanym członkiem Ernest Nemeczek, główny bohater książki. Przywódcą drugiej grupy jest Feri Acz, a członkami m.in. Sebenicz, bracia Pastorowie i Wendauer.

Powieść przedstawia serię heroicznych wyczynów Ernesta Nemeczka, w wyniku których bohater zapada na zdrowiu - najpierw przeziębia się po tym, jak podczas przeszpiegów ukrywa się w basenie, następnie dostaje zapalenia płuc po "kąpieli", jaką serwuje mu wroga drużyna, gdy samotnie próbuje się zakraść na jej terytorium. Mimo choroby w dniu decydującej bitwy chłopiec ucieka z domu i bierze udział w walce, ostatkiem sił przyczyniając się do zwycięstwa swojej grupy. Zostaje zaniesiony do domu przez swego przywódcę - Bokę i niedługo później umiera. Przed domem Nemeczka Janosz Boka spotyka Feriego Acza, zaniepokojonego stanem zdrowia chłopca.

Ostatecznie Plac Broni zostaje sprzedany pod budowę domu. Zgnębionych chłopców pociesza fakt, że Nemeczek, który oddał za niego życie, nie dożył chwili sprzedania Placu Broni.

Interesującym zagadnieniem w interpretacji Chłopców z Placu Broni jest relacja książki do idei nacjonalistycznych, popularnych na przełomie XIX i XX wieku na Węgrzech, podobnie jak w całej Europie. Bohaterowie mówią o sobie jako "armii" broniącej swojej "ziemi" bądź też "ojczyzny", a wartością, która zdaje się dla nich najważniejsza, jest wierność "sprawie", mającej charakter nieomal narodowy, nawet jeśli wymaga ona ofiary życia.

Powieść często bywa czytana jako propagująca tego typu system wartości, jednak można ją również interpretować jako satyrę na europejski nacjonalizm i mroczne przeczucie nadchodzącej I wojny światowej, która wybuchła kilka lat po publikacji.

Istnieją dwa przekłady powieści na język polski: pochodzące z 1913r. tłumaczenie Janiny Mortkowiczowej z przekładu niemieckiego oraz opublikowany w 1989r. nowy przekład Tadeusza Olszańskiego z węgierskiego oryginału.

Wiele podobieństw do tej powieści w konstrukcji fabuły daje się dostrzec w Awanturze w Niekłaju autorstwa Edmunda Niziurskiego.

Powieść, ciesząca się sławą w skali światowej, należąca do klasyki literatury dla dzieci i młodzieży, została przetłumaczona na co najmniej 42 języki, była także podstawą kilku ekranizacji i adaptacji scenicznych. Najbardziej znaną adaptacją filmową jest koprodukcja węgiersko-amerykańska z 1969r. Film był nominowany do Oskara w 1969r. w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

(Źródło: Wikipedia)


POCZYTAJ
POSŁUCHAJ

Ferenc Molnár

Chłopcy z Placu Broni

(audiobook, tłum. J. Mortkowiczowa)

OBEJRZYJ

Chłopcy z Placu Broni

(film, 1969)

Kontakt

Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy"

Wałdowo Szlacheckie 57

86-302 Grudziądz

woj. kujawsko - pomorskie