Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy" w Wałdowie Szlacheckim

BIP FB Tarcza
Godło RP

Służę jak Orsza

Henryk Sienkiewicz - Quo Vadis

Quo vadis to powieść historyczna Henryka Sienkiewicza (1846-1916), której pierwsze rozdziały powstały w 1894r. Została opublikowana najpierw w odcinkach w warszawskiej Gazecie Polskiej (lata 1895-1896) i - z minimalnym opóźnieniem w stosunku do Gazety - także w krakowskim dzienniku Czas i Dzienniku Poznańskim. Wydanie książkowe pojawiło się niedługo później, w 1896r. w Krakowie.

W Ameryce Quo vadis było najpopularniejszą książką w 1898r., entuzjastą Sienkiewicza był William Faulkner. Publiczność francuska również wielbiła powieść, wobec czego tamtejsza krytyka nie mogła znieść, że autor nie jest Francuzem. Nad Sekwaną najczęściej padały określenia "kicz" i "plagiat". We Włoszech w ciągu kilku lat ukazało się niemal 100 wydań Quo vadis, mówiono wręcz o kulcie pisarza.

Powieść odniosła światowy sukces. Została przetłumaczona na ponad pięćdziesiąt języków i opublikowana w ponad 70 krajach.

Pełny tekst Quo vadis znajduje się w rękopisie Biblioteki Narodowej, a w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu znajduje się 39 luźnych kart pierwszego szkicu powieści. Rękopis Biblioteki Narodowej został zakupiony od spadkobierców Leopolda Kronenberga, ostaniego z warszawskiego rodu finansistów. Karty znajdujące się w zbiorach Ossolineum pochodzą ze zbiorów rodziny pisarza z Oblęgorka.

Często, lecz błędnie, uważa się, że to za powieść Quo vadis Henryk Sienkiewicz został nagrodzony nagrodą Nobla. W istocie w 1905r. Sienkiewicz otrzymał ją za wybitne osiągnięcia pisarskie w literaturze epickiej.

Tytuł książki to łaciński zwrot, oznaczający: "Dokąd idziesz?". Odwołuje się on do słów: Quo vadis, Domine? (z łac. Dokąd idziesz, Panie?), wypowiedzianych według legendy, przywołanej również w powieści, przez apostoła Piotra do Chrystusa.

Tytuły poszczególnych wydań nieznacznie się od siebie różniły. Różnice dotyczyły podtytułów oraz znaku zapytania:

Ilustracje do powieści wykonywali m.in. znani malarze Piotr Stachiewicz i Jan Styka.

Akcja Quo vadis rozgrywa się głównie w Rzymie, podczas końcowych lat panowania Nerona (63-69r.), akcja epilogu - około 68r. Wydarzenia pozwalające określić czas akcji to: przybycie Winicjusza do Rzymu po zawarciu pokoju z Armenią (63r.), pożar Rzymu (64r.), śmierć Petroniusza (66r.), śmierć Nerona (68r.).

W opisywanym okresie Rzym był miastem wielonarodowościowym, bardzo zróżnicowanym. W powieści pojawiają się:

Głównym wątkiem powieści jest miłość Winicjusza i Ligii. Należą oni do dwóch odrębnych światów: Winicjusz jest patrycjuszem rzymskim, Ligia zakładniczką pochodzącą z barbarzyńskiego plemienia Ligów, a także chrześcijanką. Wątek miłosny posiada liczne zwroty akcji: ucieczkę Ligii, jej poszukiwania przez Winicjusza, próbę porwania, przemianę Winicjusza i przyjęcie przez niego chrztu, wreszcie uwięzienie i cudowne ocalenie na arenie.

Historyczny wątek powieści skupia się na osobie rzymskiego cesarza Nerona, a także na prześladowaniach i szerzeniu się wiary chrześcijańskiej.

Istotną dla utworu postacią jest Petroniusz - rzymski patrycjusz, bliski doradca Nerona, wyrocznia smaku i elegancji, będący w powieści symbolem odchodzącej kultury antycznej. Balansujący na krawędzi życia i śmierci, krytykuje pomysł cesarza i przegrywa. Tak jak zaczął, kończy akcję, umierając samobójczo w ramionach ukochanej Eunice.

Najbardziej tragiczną i jednocześnie komiczną postacią jest Chilon Chilonides. Nie ma zasad moralnych i jest gotów sprzedać niewinnego. Jednak i w nim zachodzi poważna zmiana, na końcu umiera na krzyżu w obronie tych, których wydał - chrześcijan.

Punkt kulminacyjny powieści stanowi walka Ursusa z turem. Pokonanie zwierza oznacza szczęśliwe zakończenie wątku miłosnego. Odtąd Ligia, Winicjusz i Ursus są pod opieką ludu rzymskiego. Ten moment symbolizuje także odwrót sympatii Rzymian od Nerona i zwrócenie się ku chrześcijanom.

Utwór ma wyraźną wymowę ideową, głosi zwycięstwo idei moralnej nad fizyczną przemocą. Pojawiały się interpretacje, które Ligię - pochodzącą z północnego ludu Ligiów - utożsamiały z Prasłowianami. Wiele domysłów snuto na temat, kim jest i kogo oznacza Ursus, olbrzym ratujący księżniczkę (Polskę).

Quo vadis to najczęściej ekranizowana powieść Henryka Sienkiewicza. Pierwsza była adaptacja francuska z 1901r.

Za życia autora książki powstała włoska ekranizacja w 1913r. W Rzymie, podczas pokazywania otwierającej film fotografii Sienkiewicza, grano (film był niemy) melodię Mazurka Dąbrowskiego. Ta wersja filmu zdobyła dużą popularność na ziemiach polskich. Henryk Sienkiewicz był na premierze w Krakowie i mimo, iż sam film mu się podobał, wcześniej był niezadowolony z faktu jego powstania, ponieważ jego twórcy w ogóle go wcześniej nie pytali o zgodę na ekranizację jego książki.

Kolejne włoskie produkcje powstały w 1924r. (film niemy) i w 1985r. (serial telewizyjny). W 1951r. filmową wersję powieści nakręcili Amerykanie.

Polska ekranizacja Quo vadis powstała dopiero sto lat po premierze pierwszej adaptacji. Mogła powstać w latach 80-tych XX w. w koprodukcji z Amerykanami, a konkretnie z wytwórnią Metro Goldwyn Mayer, ale plany te zniweczył stan wojenny w 1981r.

Akcja filmu z 2001r. rozgrywa się w Rzymie za panowania Nerona. W podziemiu działają sekty chrześcijańskie a po Ziemi wędrują apostołowie nauczający o nowej religii.

Marek Winicjusz, rzymski żołnierz, jest przeciwnikiem nowej religii, ale pod wpływem pięknej Ligii zmienia zdanie. Zaczyna przekonywać się do chrześcijaństwa, ale właśnie wtedy wybucha pożar Rzymu. Wyznawcy Chrystusa zostają oskarżeni o podpalenie miasta i rozpoczynają się ich prześladowania.

W castingu do filmu brało udział aż 4000 osób, zaś do do roli Ligii pretendowała rekordowa liczba kandydatek, bo aż 450!

Większość zdjęć kręcono w Polsce. Główne dekoracje, czyli budowle Rzymu, w tym cyrk, jego podziemia i więzienie powstały w halach Piaseczna i na stadionie "Warszawianki".

Zdjęcia przeciągnęły się ze 110 do 127 dni i podwyższyły koszt realizacji filmu z 12 do 18 mln dolarów. Przyczyną była wyjątkowo niesprzyjająca aura. W Tunezji, gdzie kręcono m.in. sceny w Ancjum, prawdziwą zmorą okazał się deszcz w ilości nie widzianej tam od 40 lat! W Polsce niespodziewany podmuch wiatru spowodował rozszerzenie się ognia na nie przeznaczone do spalenia dekoracje.

Podczas realizacji scen rzucania chrześcijan lwom na pożarcie na trybunach siedziało zaledwie 50 wodzów. Za multiplikację widzów zasiadających w amfiteatrze odpowiedzialną uczyniono firmę Platige Image, która "pomnożyła" ich przy pomocy specjalnego programu do liczby 15 tysięcy.

Filmowanie z bliska lwów pożerających chrześcijan możliwe było dzięki zdalnemu sterowaniu zakopanymi w piasku kamerami.

Podczas polskiej ekranizacji problemem było, by zbyt leniwe i najedzone lwy "zmotywować" do ataków, podczas gdy w czasie zdjęć do włoskiej ekranizacji z 1924r. rozwścieczone lwy przeskoczyły barierki i rozszarpały jednego z aktorów.

W oparciu o Quo vadis powstały również adaptacje muzyczne:

Na powieści Sienkiewicza oparta została fabuła książki Quo vadis. Trzecie tysiąclecie autorstwa Martina Abrama, której akcja rozgrywa się w XXII wieku.

W 2016r. Sienkiewiczowską powieść odczytywano publicznie podczas akcji społecznej propagującej znajomość literatury polskiej Narodowe Czytanie "Quo vadis". Z tej okazji 3 września 2016r. rękopis powieści opuścił na jeden dzień skarbiec Biblioteki Narodowej i można go było oglądać w warszawskim Pałacu Rzeczypospolitej.

(Źródła: Wikipedia, FilmPolski, Telemagazyn)


POCZYTAJ
POSŁUCHAJ

Henryk Sienkiewicz

Quo vadis

(audiobook)

OBEJRZYJ

Quo vadis

(film, 2001)

Kontakt

Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy"

Wałdowo Szlacheckie 57

86-302 Grudziądz

woj. kujawsko - pomorskie