Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy" w Wałdowie Szlacheckim

BIP FB Tarcza
Godło RP

Służę jak Orsza

Stefan Żeromski - Siłaczka

Siłaczka to nowela Stefana Żeromskiego (1864-1925), wydana po raz pierwszy w zbiorze Opowiadania w 1895r., opowiadająca historię lekarza Pawła Obareckiego i nauczycielki Stanisławy Bozowskiej.

Akcja utworu toczy się w drugiej połowie XIX wieku, w zaborze rosyjskim: w miasteczku Obrzydłówek oraz nieodległej od niego wsi, gdzie uczyła Bozowska. Czas fabuły rozszerza się o lata wcześniejsze, gdy Paweł Obarecki studiował w Warszawie.

Bohaterowie Siłaczki to para młodych entuzjastów: lekarz i nauczycielka. Na prowincji podejmują pracę u podstaw, podzielając wiarę pozytywistów, że przyniesie ona szczęście, dobrobyt, wysoki poziom rozwoju cywilizacyjnego i kulturalnego całego społeczeństwa. W imię tej ostatniej wartości rezygnują z własnych karier, szczęścia, a nawet miłości. Są przy tym naiwni, nie rozumieją, że w ówczesnych warunkach społecznych i ekonomicznych to mrzonki. Bozowska walczyła do końca, zaś Obarecki poddał się, uległ rzeczywistości. Podobną decyzję podjęło wielu rówieśników doktora - w młodości święcie wierząc w pozytywistyczne ideały.

Stanisława Bozowska rozpoczynała dorosłe życie bardzo podobnie do Obareckiego. Absolwentka gimnazjum planowała podjęcie studiów za granicą, aktywnie uczestniczyła w dyskusjach, mających odmienić świat. Chciała, jak przystało na pozytywistkę, pracować u podstaw. Wyjechała na wieś. Zamierzała uczyć, pracować z najbiedniejszymi, pomagać im, szerzyć oświatę i kulturę tam, gdzie z racji wszechobecnej nędzy było to najtrudniejsze. Bozowska wytrwała do końca przy wybranej postawie. Szlachetna i bezinteresowna żyła w nędzy, mimo to wciąż pomagała innym i święcie wierzyła w ideały młodości. Wierząc nieco naiwnie, na przykład w zainteresowanie głodnych chłopów książką Fizyka dla ludu, którą napisała. Była pracowita, aktywna, nie troszczyła się o siebie i własne wygody, żyła niewiele lepiej od chłopów. Zapłaciła za konsekwencję cenę najwyższą - umarła młodo. Nie poniosła jednak klęski w sensie moralnym. Może być wzorem wytrwałości i idealizmu, ale już nie skutecznego działania, umiejętności zbiorowej pracy, pozyskiwania sojuszników. Do końca pozostała miłą, sympatyczną kobietą, lubianą przez wszystkich, szanowaną i kochaną przez swoich uczniów, dla których jej śmierć była prawdziwym ciosem.

Pierwowzorem postaci Stanisławy Bozowskiej była Faustyna Morzycka ps. "Barbara", "Zora" (1864-1910) - socjalistyczna działaczka oświatowa. Zainspirowany jej zaangażowaniem w szerzenie oświaty wśród ludu Stefan Żeromski napisał Siłaczkę.

Paweł Obarecki podczas studiów w Warszawie był entuzjastą, idealistą, człowiekiem biednym, ale mającym ogromne plany, ambicje, zamierzającym zmienić świat. Nie myślał o poprawie swego materialnego położenia, lecz o spełnieniu szczytnych ideałów, co uważał za nadrzędny cel życia. Absolwent przesyconej duchem pozytywizmu Szkoły Głównej rozpoczął praktykę w Obrzydłówku. Śmiały, szlachetny i energiczny podjął walkę z zacofaniem prowincji, niskim poziomem życia jej mieszkańców, miał odwagę przeciwstawić się miejscowej inteligencji. Był bezkompromisowy, nie uginał się przed brutalnymi naciskami ze strony otoczenia. Doktora Obareckiego pochłonął Obrzydłówek. Po miesiącach walki z jego społecznością poddał się, zrezygnował z roli społecznika i idealisty. Stał się konformistą, przyzwyczaił do towarzystwa ludzi, którymi początkowo gardził. Rozleniwiony oportunista interesował się wyłącznie dobrym jedzeniem i gromadzeniem majątku. Dopiero spotkanie z umierającą Bozowską przypomniało doktorowi, że o czymś innym marzył w młodości.

W 1989r. na podstawie noweli Żeromskiego zrealizowano słuchowisko radiowe w reż. Andrzeja Jarskiego i Andrzeja Złomskiego.

(Źródła: Wikipedia, Encyklopedia Teatru Polskiego)


POCZYTAJ I POSŁUCHAJ

Kontakt

Szkoła Podstawowa im. Stanisława Broniewskiego "Orszy"

Wałdowo Szlacheckie 57

86-302 Grudziądz

woj. kujawsko - pomorskie